Getal & Ruimte (12e editie) - havo wiskunde B

'De vergelijking van een cirkel'.

havo wiskunde B 7.3 Cirkelvergelijkingen

De vergelijking van een cirkel (11)

opgave 1

Gegeven is het punt \(M(2, 1)\text{.}\)

1p

Stel de vergelijking op van de cirkel \(c\) met middelpunt \(M\) en straal \(7\text{.}\)

MiddelpuntEnStraal (1)
00b5 - De vergelijking van een cirkel - basis - 1ms

\(c{:}\,(x-2)^2+(y-1)^2=49\text{.}\)

1p

opgave 2

Gegeven zijn de punten \(M(2, 1)\) en \(A(-1, -3)\text{.}\)

2p

Stel de vergelijking op van de cirkel \(c\) met middelpunt \(M\) die door het punt \(A\) gaat.

MiddelpuntDoorPunt
00b6 - De vergelijking van een cirkel - basis - 0ms

\(r=d(M, A)=\sqrt{(2--1)^2+(1--3)^2}=\sqrt{25}\text{.}\)

1p

\(c{:}\,(x-2)^2+(y-1)^2=25\text{.}\)

1p

opgave 3

Gegeven zijn de punten \(A(-1, -6)\) en \(B(-2, 0)\text{.}\)

3p

Stel de vergelijking op van de cirkel \(c\) met middellijn \(A\kern{-.8pt}B\text{.}\)

Middellijn
00b7 - De vergelijking van een cirkel - basis - 0ms

Het middelpunt \(M\) is het midden van \(A\kern{-.8pt}B\text{,}\) dus
\(M({1 \over 2}(-1+-2), {1 \over 2}(-6+0))=M(-1\frac{1}{2}, -3)\text{.}\)

1p

\(r=d(M, A)=\sqrt{(-1\frac{1}{2}--1)^2+(-3--6)^2}=\sqrt{9\frac{1}{4}}\text{.}\)

1p

\(c{:}\,(x+1\frac{1}{2})^2+(y+3)^2=9\frac{1}{4}\text{.}\)

1p

opgave 4

Gegeven is het punt \(M(4, 7)\text{.}\)

2p

Stel de vergelijking op van de cirkel \(c\) met middelpunt \(M\) die raakt aan de \(x\text{-}\)as.

MiddelpuntRaaktAanAs
00b8 - De vergelijking van een cirkel - basis - 0ms

Cirkel \(c\) raakt aan de \(x\text{-}\)as, dus \(r=d(M, x\text{-as})=7\text{.}\)

1p

\(c{:}\,(x-4)^2+(y-7)^2=49\text{.}\)

1p

opgave 5

Gegeven is het punt \(M(-1, 0)\text{.}\)

1p

Stel de vergelijking op van de cirkel \(c\) met middelpunt \(M\) en straal \(6\text{.}\)

MiddelpuntEnStraal (2)
00b9 - De vergelijking van een cirkel - basis - 0ms

\(c{:}\,(x+1)^2+y^2=36\text{.}\)

1p

opgave 6

Gegeven is de cirkel \(c{:}\,x^2+y^2-10x+12y+45=0\text{.}\)

2p

Bepaal de coördinaten van het middelpunt \(M\) en de straal \(r\) van cirkel \(c\text{.}\)

Kwadraatafsplitsen (1)
00ba - De vergelijking van een cirkel - basis - 1ms

Kwadraatafsplitsen geeft
\(x^2+y^2-10x+12y+45=0\)
\((x-5)^2-25+(y+6)^2-36+45=0\)
\((x-5)^2+(y+6)^2=16\text{.}\)

1p

Dus \(M(5, -6)\) en \(r=\sqrt{16}=4\text{.}\)

1p

opgave 7

Gegeven is de cirkel \(c{:}\,x^2+y^2+5x+12y+35=0\text{.}\)

2p

Bepaal de coördinaten van het middelpunt \(M\) en de straal \(r\) van cirkel \(c\text{.}\)

Kwadraatafsplitsen (2)
00bb - De vergelijking van een cirkel - basis - 0ms

Kwadraatafsplitsen geeft
\(x^2+y^2+5x+12y+35=0\)
\((x+2\frac{1}{2})^2-6\frac{1}{4}+(y+6)^2-36+35=0\)
\((x+2\frac{1}{2})^2+(y+6)^2=7\frac{1}{4}\text{.}\)

1p

Dus \(M(-2\frac{1}{2}, -6)\) en \(r=\sqrt{7\frac{1}{4}}\text{.}\)

1p

opgave 8

Gegeven is de cirkel \(c{:}\,x^2+y^2+14x+13=0\text{.}\)

2p

Bepaal de coördinaten van het middelpunt \(M\) en de straal \(r\) van cirkel \(c\text{.}\)

Kwadraatafsplitsen (3)
00bc - De vergelijking van een cirkel - basis - 0ms

Kwadraatafsplitsen geeft
\(x^2+y^2+14x+13=0\)
\((x+7)^2-49+y^2+13=0\)
\((x+7)^2+y^2=36\text{.}\)

1p

Dus \(M(-7, 0)\) en \(r=\sqrt{36}=6\text{.}\)

1p

opgave 9

Gegeven zijn het punt \(A(5, -5)\) en de lijn \(l{:}\,2x+y=-5\text{.}\)

5p

Stel een vergelijking op van de cirkel \(c\) met middelpunt \(A(5, -5)\) die de lijn \(l{:}\,2x+y=-5\) raakt.

OpstellenCirkelMetRaaklijn
00bw - De vergelijking van een cirkel - basis - 127ms - data pool: #1576 (127ms)

De lijn \(n\) gaat door \(A\) en staat loodrecht op \(l\text{.}\)
\(\begin{rcases}n{:}\,x-2y=c \\ A(5, -5)\end{rcases}c=1⋅5-2⋅-5=15\)
Dus \(n{:}\,x-2y=15\text{.}\)

1p

\(l\) en \(n\) snijden geeft het punt \(S\text{.}\)
\(\begin{cases}2x+y=-5 \\ x-2y=15\end{cases}\) \(\begin{vmatrix}1 \\ 2\end{vmatrix}\) geeft \(\begin{cases}2x+y=-5 \\ 2x-4y=30\end{cases}\)
Aftrekken geeft \(5y=-35\) dus \(y=-7\text{.}\)

1p

\(\begin{rcases}2x+y=-5 \\ y=-7\end{rcases}\begin{matrix}2x+1⋅-7=-5 \\ x=1\end{matrix}\)
Dus \(S(1, -7)\text{.}\)

1p

\(d(A, l)=d(A, S)=\sqrt{(5-1)^2+(-5--7)^2}=\sqrt{20}\text{.}\)

1p

\(A(5, -5)\) en \(r=d(A, l)=\sqrt{20}\text{,}\) dus
\(c{:}\,(x-5)^2+(y+5)^2=20\text{.}\)

1p

opgave 10

Gegeven is het punt \(M(-4, -3)\text{.}\)

2p

Stel de vergelijking op van de cirkel \(c\) met middelpunt \(M\) en straal \(5\text{.}\)
Geef het antwoord in de vorm \(x^2+y^2+ax+by+c=0\text{.}\)

MiddelpuntEnStraal (3)
00bx - De vergelijking van een cirkel - basis - 0ms

\(c{:}\,(x+4)^2+(y+3)^2=25\text{.}\)

1p

Haakjes wegwerken geeft
\(x^2+8x+16+y^2+6y+9=25\)
en dus
\(c{:}\,x^2+y^2+8x+6y=0\text{.}\)

1p

opgave 11

Er zijn twee cirkels \(c_1\) en \(c_2\) waarvan het middelpunt op de lijn \(l{:}\,y=3x+4\) ligt, die straal \(5\) hebben en die de \(y\text{-}\)as raken.

4p

Stel van zowel \(c_1\) als \(c_2\) een vergelijking op.

MiddelpuntOpLijnRaaktAanAs
00es - De vergelijking van een cirkel - basis - 1ms

De cirkels raken de \(y\text{-}\)as en hebben straal \(5\text{,}\) dus \(x_M=5\) of \(x_M=-5\text{.}\)

1p

\(\begin{rcases}y=3x+4 \\ x_M=5\end{rcases}\text{ geeft }y_M=3⋅5+4=19\)

1p

Middelpunt \(M_1(5, 19)\) en straal \(r=5\text{,}\) dus
\(c_1{:}\,(x-5)^2+(y-19)^2=25\)

1p

Op dezelfde manier geldt dat
\(\begin{rcases}y=3x+4 \\ x_M=-5\end{rcases}\text{ geeft }y_M=3⋅-5+4=-11\)
Middelpunt \(M_2(-5, -11)\) en straal \(r=5\text{,}\) dus
\(c_2{:}\,(x+5)^2+(y+11)^2=25\)

1p

havo wiskunde B 7.4 Raaklijnen en snijpunten bij cirkels

De vergelijking van een cirkel (2)

opgave 1

Gegeven is de cirkel \(c{:}\,x^2+y^2-4x+10y+16=0\text{.}\)
De punten \(A\) en \(B\) met \(x_A=x_B=4\) en \(y_A>y_B\) liggen op \(c\text{.}\)

2p

Bereken de coördinaten van \(A\) en van \(B\text{.}\)

GegevenRaakpunt (2)
00br - De vergelijking van een cirkel - basis - 1ms

\(x=4\) invullen in de vergelijking van \(c\) geeft
\(4^2+y^2-4⋅4+10y+16=0\text{.}\)

1p

De vergelijking oplossen geeft
\(y^2+10y+16=0\)
\((y+8)(y+2)=0\)
\(y=-8∨y=-2\)
\(y_A>y_B\text{,}\) dus \(A(4, -2)\) en \(B(4, -8)\text{.}\)

1p

opgave 2

Gegeven zijn de lijn \(l{:}\,x+2y=-1\) en de cirkel \(c{:}\,x^2+y^2-8x+10y+31=0\text{.}\)

4p

Bereken exact de coördinaten van de snijpunten van \(l\) en \(c\text{.}\)

SnijpuntenLijnEnCirkel
00by - De vergelijking van een cirkel - basis - 4ms - data pool: #56 (2ms)

Omschrijven van \(l\) geeft \(x=-2y-1\text{.}\)
Substitutie in \(x^2+y^2-8x+10y+31=0\) geeft
\((-2y-1)^2+y^2-8(-2y-1)+10y+31=0\text{.}\)

1p

Haakjes wegwerken geeft
\(4y^2+4y+1+y^2+16y+8+10y+31=0\)
\(5y^2+30y+40=0\text{.}\)

1p

Oplossen van de vergelijking geeft
\(y^2+6y+8=0\)
\((y+2)(y+4)=0\)
Dus \(y=-2∨y=-4\text{.}\)

1p

Invullen van \(y=-2\) in \(x=-2y-1\) geeft \(x=3\text{,}\) dus snijpunt \((3, -2)\text{.}\)
Invullen van \(y=-4\) geeft \(x=7\text{,}\) dus snijpunt \((7, -4)\text{.}\)

1p

"