Getal & Ruimte (13e editie) - vwo wiskunde B

'Oorspronkelijke en afgeleide functie'.

vwo wiskunde B 2.4 De productregel en de quotiëntregel

Oorspronkelijke en afgeleide functie (1)

opgave 1

2p

Wat is de definitie van de afgeleide functie \(f'(x) \text{?}\)

Definitie
00s6 - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - basis - 0ms

○

De afgeleide functie \(f'(x)\) is de formule van de hellingsgrafiek van \(f(x)\) en geeft dus voor iedere waarde van \(x\) de richtingscoëfficiënt van de raaklijn in het punt \((x , f(x)) \text{.}\)

2p

vwo wiskunde B 6.4 Raaklijnen, toppen, rakende en loodrecht snijdende grafieken

Oorspronkelijke en afgeleide functie (9)

opgave 1

Gegeven is de functie \(f(x) = 4+\frac{-5}{x} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = 1\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

2p

Bereken exact de \(y \text{-}\)coördinaat van het punt \(A \text{.}\)

Oorspronkelijke (1)
00s7 - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 1ms

○

\(f(1) = 4-{5 \over 1} = -1\)

1p

○

Dus \(y_{A} = -1 \text{.}\)

1p

opgave 2

Gegeven is de functie \(f(x) = (x^{2}-2) (x+1)+3 x^{3} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = -3\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

3p

Bereken exact de richtingscoëfficiënt van de raaklijn aan \(f\) in het punt \(A \text{.}\)

Afgeleide (1)
00s8 - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 0ms

○

\(f(x) = (x^{2}-2) (x+1)+3 x^{3}\) geeft
\(f'(x) = 12 x^{2}+2 x-2\)

2p

○

\(\text{rc} = f'(-3) = 12 \cdot (-3)^{2}+2 \cdot -3-2 = 100\)

1p

opgave 3

Gegeven is de functie \(f(x) = 5 x+\frac{3}{(-2 x+9)^{2}} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = 5\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

1p

a

Bereken exact de \(y \text{-}\)coördinaat van het punt \(A \text{.}\)

3p

b

Bereken exact de richtingscoëfficiënt van de raaklijn aan \(f\) in het punt \(A \text{.}\)

Combi (1)
00s9 - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - eind - 0ms

a

\(f(5) = 5 \cdot 5+\frac{3}{(-2 \cdot 5+9)^{2}} = 28\)

1p

b

\(f(x) = 5 x+\frac{3}{(-2 x+9)^{2}}\) geeft
\(f'(x) = 5+\frac{12}{(-2 x+9)^{3}}\)

2p

○

\(f'(5) = 5+\frac{12}{(-2 \cdot 5+9)^{3}} = -7\)

1p

opgave 4

Gegeven is de functie \(f(x) = 4 x^{2}+(2 x+2)^{3} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = -2\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

2p

Bereken exact de coördinaten van het punt \(A \text{.}\)

Oorspronkelijke (2)
00sa - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 0ms

○

\(f(-2) = 4 \cdot (-2)^{2}+(2 \cdot -2+2)^{3} = 8\)

1p

○

Dus \(A (-2 , 8) \text{.}\)

1p

opgave 5

Gegeven is de functie \(f(x) = x^{2}+\sqrt{x+5} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = -4\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

2p

Toon algebraïsch aan dat de \(y \text{-}\)coördinaat van het punt \(A\) gelijk is aan \(17 \text{.}\)

Oorspronkelijke (3)
00sb - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 0ms

○

\(f(-4) = (-4)^{2}+\sqrt{-4+5} = 17\)

1p

○

Dus geldt inderdaad \(y_{A} = 17 \text{.}\)

1p

opgave 6

Gegeven is de functie \(f(x) = \sqrt{4 x-19}-x^{3} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = 5\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

3p

Bereken exact de helling van de grafiek van \(f\) in het punt \(A \text{.}\)

Afgeleide (2)
00sc - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 0ms

○

\(f(x) = \sqrt{4 x-19}-x^{3}\) geeft
\(f'(x) = \frac{2}{\sqrt{4 x-19}}-3 x^{2}\)

2p

○

\(\text{helling} = f'(5) = \frac{2}{\sqrt{4 \cdot 5-19}}-3 \cdot 5^{2} = -73\)

1p

opgave 7

Gegeven is de functie \(f(x) = (x^{2}-6) (x+4)+1 \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = 3\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

3p

Toon algebraïsch aan dat de richtingscoëfficiënt van de raaklijn aan \(f\) in het punt \(A\) gelijk is aan \(45 \text{.}\)

Afgeleide (3)
00sd - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 1ms

○

\(f(x) = (x^{2}-6) (x+4)+1\) geeft
\(f'(x) = 3 x^{2}+8 x-6\)

2p

○

\(\text{rc} = f'(3) = 3 \cdot 3^{2}+8 \cdot 3-6 = 45\)

1p

opgave 8

Gegeven is de functie \(f(x) = -3 x+(-3 x-14)^{3} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = -4\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

4p

Is de grafiek van \(f\) in het punt \(A\) stijgend of dalend?

Afgeleide (4)
00so - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 2ms

○

\(f(x) = -3 x+(-3 x-14)^{3}\) geeft
\(f'(x) = -3-9 (-3 x-14)^{2}\)

2p

○

\(f'(-4) = -3-9 (-3 \cdot -4-14)^{2} = -39\)

1p

○

\(f'(-4) < 0 \text{,}\) dus dalend.

1p

opgave 9

Gegeven is de functie \(f(x) = \frac{-5}{x}+x^{2} \text{.}\) Het punt \(A\) met \(x_{A} = -1\) ligt op de grafiek van \(f \text{.}\)

2p

Ligt het punt \(A\) boven of onder de \(x \text{-}\)as?

Oorspronkelijke (4)
00sp - Oorspronkelijke en afgeleide functie - basis - midden - 0ms

○

\(f(-1) = \frac{-5}{-1}+(-1)^{2} = 6\)

1p

○

\(f(-1) > 0 \text{,}\) dus \(A\) ligt boven de \(x \text{-}\)as.

1p

"